Toegepaste kunst

2000-03We hebben in de vorige afleveringen o.a. het vrije werk en het religieuze werk van Willem Haver gezien. Ditmaal aandacht voor de toegepaste kunst van Haver d.w.z. het houtsnijwerk en beeldhouwwerk op meubelen en andere functionele voorwerpen. Zoals bekend, was Haver vanaf beging 1893 als beeldhouwer werkzaam bij meubelfabriek Huizinga in Groningen. Daar voorzag hij stoelen, tafels, kapstokken, kasten, boekenkastjes, spiegels, klokken enzovoorts van houtsnijwerk. Toegepaste kunst dus. Diverse leerlingen heeft hij daar het vak van beeldhouwer in de praktijk geleerd. De meeste ontwerpen die Haver na 1904 bij Huizinga uitvoerde, zullen door Kort zijn ontworpen. Arnold Willem Kort was namelijk sedert ca. 1904 als ontwerper bij Huizinga werkzaam. Kort en Haver werkten veel samen en niet alleen op de meubelfabriek maar ook privé konden ze goed met elkaar overweg.

Tot zijn dood is Haver functioneel werk, versierd met toegepaste kunst, blijven produceren. Dit past ook volledig binnen zijn ideeën over kunst. Kunst was voor hem namelijk niet iets hoogs en verhevens maar net als het werk van de timmerman, meubelmaker en ontwerper gewoon een ambacht; samen produceren ze fraaie gebruiksartikelen. Geen massaproducten van de lopende band maar ambachtelijk gemaakt. Het samenwerkingsverband tussen Haver en Kort was een voorbeeld van de goede en vruchtbare samenwerking die uit dit idee voortkwam. Samen maakten ze de producten voor de consument. Het was een eer om zonder al te veel artistieke pretenties je dagelijks brood te verdienen. Al deze ideeën leefden sterk in de Art Nouveau, de stijl waar Haver zich duidelijk mee verwant voelde. Niet voor niets is de in Engeland gebruikte term voor Art Nouveau de “Arts and Crafts movement”, de Kunst en Ambacht beweging.

2061-03

Haver paste kunst toe op alles wat hij maakte en als er iets duidelijk is geworden uit het de vele voorwerpen die de stichting de afgelopen jaren heeft gedocumenteerd, is het wel dat Willem Haver werkelijk alles zelf maakte. Van de eerder genoemde meubelen tot damborden, distributie- radio’s, naaidozen, boekensteunen, rokersgerei en pennensets, en vrijwel alles verfraaide hij met houtsnijwerk. Thuis had Haver dezelfde meubels staan die hij voor Huizinga maakte. En ook voor het huishouden van zijn kinderen maakte hij het ameublement. Zonder enige twijfel ontwierp Haver zelf ook, maar wie nu precies wat ontworpen heeft, is helaas lang niet altijd duidelijk.

Bijzonder is de bijdrage van Haver aan de plastische chirurgie in zijn tijd. Voor de Lupuspatiënten van professor Radius maakte hij kunst-neuzen! Voor de patiënten die door deze ziekte hun neus geheel of gedeeltelijk waren kwijtgeraakt, maakte hij een mal van een neus. Hiermee konden ze zelf regelmatig een gips afdruk gieten en hoefden zo dus niet zonder neus door het leven. Een neus van beeldhouwer Willem Haver maakte hun gezicht weer compleet.