Willem Haver

Familie Haver, links achter Willem

Familie Haver rond 1895, links staand Willem

Wilhelmus Antonius Theodorus (Willem) Haver werd geboren op 4 juli 1870 in de z.g. “Achterstad” een gebied direct ten westen van Amsterdam. Hier bracht Willem z’n jeugd door, ontplooide hij zich en ontwikkelde de kiem van het geloof en liefde tot de natuur zich. Kortom alles wat een grote rol in z’n verdere leven en werk zou gaan spelen.

Dit gebied direct buiten de Raampoort behoorde tot de gemeente Amsterdam en heet tegenwoordig Oud West. Het was toen een polder met vele sloten, vaarten en tuinen, waar in de loop van tijd vele industrieën zoals: houtzaagmolens, scheepstimmerwerven, gieterijen, blekerijen en andere bedrijven waren neergestreken, bedrijven waar in de stad geen ruimte voor was. In totaal stonden er rond die tijd zo’n 35 industriemolens maar het was ook vooral een woonbuurt met veelal kleine huisjes. Ook  bevond zich hier de R.K. kerk ” de Liefde” en de begraafplaats “Sint Barbara” voor heel katholiek Amsterdam.

Wilhelmus Johannes Haver (1841 – 1910), vader van Willem, trad op 20 mei 1869 in het huwelijk met de 26 jarige uit Munster afkomstige Maria Antonia Wilhelmina Meijer (1843 – 1922). Op 4 juli het jaar daarop werd Willem, hun oudste kind geboren. Wilhelmus en zijn vrouw waren beiden Rooms Katholiek en dus werd Willem gedoopt in de oude R.K. kerk “de Liefde” aan het Lange Bleekerspad. Aan dit pad woonde niet ver daar vandaan ook de familie Haver. Willem groeide in dit eenvoudige buurtje op. Het ligt voor de hand te veronderstellen dat hij van z’n vader, die timmerman was, de beginselen van het houtsnijden heeft geleerd. Mogelijk dat het houtsnijwerk dat z’n moeder uit Westfalen had meegenomen, hem inspireerde. Ook zijn liefde voor de natuur kon zich in deze buurt al vroeg ontplooien, de vele sloten met kikkers, knotwilgen en tuinen vormden immers het decor waarbinnen hij opgroeide.

Rond z’n vijftiende werd de oude, uit 1784 daterende, houten kerk die voor het sterk toegenomen parochianen onvoldoende ruimte bood, vervangen. Op een steenworp afstand werd een nieuwe “de Liefde” gebouwd die op 20 april 1885 met grote plechtigheid werd geconsacreerd. De kerk was ontworpen door de zeer bekende architect P.J.H. Cuypers. Omdat het voor een zeer beperkt bedrag moest worden gebouwd, was het niet bepaald een meesterwerk geworden. Het is zoals zoveel andere 19e eeuwse kerken in de jaren zeventig afgebroken. Achter de oude kerk lag het kerkhof waar in september 1885 het nog geen maand oude zusje van Willem, Wilhelmientje werd begraven. Toen in 1889 de doodgraver van dit kerkhof Herman Dijkhof overleed, werd Wilhelmus Haver, vader van Willem de nieuwe doodgraver van het kerkhof.

Willem Haver (L) 5

Willem (links) met twee van zijn beste vrienden, rond 1888

De gemeente Amsterdam had echter uitbreidingsplannen voor het gebied ten westen van de singelgracht (nu Oud West), al vanaf 1880 maakten dan al geleidelijk deze paden, vaarten en sloten met de langs gelegen bebouwing plaats voor de ontworpen straten en grachten met nieuwbouw. Erg snel ging dat niet want deze gronden waren alleen door aankoop of ruiling te verkrijgen en vele jaren van onderhandeling waren nodig alvorens een en ander in gemeentebezit was overgegaan. Ook het kerkhof moest voor de nieuwbouw wijken. In 1893 werd drie kilometer naar het noorden, verder buiten de stad aan de Spaarndammerdijk een nieuwe begraafplaats aangelegd. Doodgraver Wilhelmus Haver en z’n gezin, verhuisden mee naar deze R.K. begraafplaats. Het werd Sint Barbara genoemd naar de patrones der stervenden, het bestaat nog steeds en is nog steeds in gebruik.

Willem verhuisde niet mee naar de Spaarndammerdijk, in februari 1893 had hij werk gevonden bij meubelfabriek Huizinga in Groningen, als houtsnijder. Niet lang daarna, 1n 1896, werden de percelen op het Lange Blekerspad waar hij en z’n familie gewoond hadden, gesloopt. Tevens werd door de directie van de begraafplaats “de Liefde” de bebouwing op haar gronden aan het Kerkpad en de Buitensingelweg opgeruimd en de grond ter beschikking van de gemeente gesteld. In dat jaar werden de straten daar op breedte gebracht. De Clercqstraat en de Bilderdijkstraat werden ze vanaf nu genoemd. Ook werd de brug over de Da Costagracht opgeleverd. De Achterstad, de plek waar Willem Haver z’n jeugd door had gebracht, had plaats gemaakt voor een 19e eeuwse nieuwbouwwijk.

Verliefd, verloofd …

In de jaren 80 van de negentiende eeuw leerde Willem Haver het houtsnijden en beeldhouwen. Volgens het Lexicon der Nederlandse beeldende kunstenaars heeft Willem Haver de Amsterdamse Rijksacademie gevolgd maar uit overlevering is bekend dat Haver een opleiding volgde bij de Amsterdamse houtsnijder en beeldhouwer Hendrik J. Wiemers (1838 – 1926). Helaas is er verder weinig over bekend. Wel weten we dat Willem wel eens gevaarlijk boven het water hing om een zojuist gesneden boegbeeld op een schip te bevestigen. Dit lijkt een praktijkopleiding te bevestigen.

Kort voor, of in 1889 rondde Haver z´n opleiding af om vervolgens koning en vaderland te gaan dienen. Ergens in een kazerne in Amsterdam moet hij zijn dienstplicht hebben vervuld. Eind november van het jaar 1890 overleed koning Willem de Derde en op 4 december dat jaar stond Haver als soldaat in de winterse kou langs de laatste route van de koning, die leidde naar zijn graf in Delft. In zijn diensttijd leerde hij ook Geertruida Meierdres (Geertje) kennen. Als Willem op wacht stond bracht zij hem een broodje garnalen aan de kazernepoort. Geertje kwam uit een groot en streng Luthers gezin van, als ze allen in leven waren gebleven, wel zestien kinderen! Haar vader was fel gekant tegen haar verloving met de katholieke Willem. De liefde bleek echter sterker dan haar vaders afkeuring. Toen Geertje voor Willem bleef kiezen wilde hij niets meer met z’n dochter te maken hebben.

Direct na z’n diensttijd was Haver betrokken bij de verbouwing van het Oost-Indischhuis aan de Amsterdams Oude Hoogstraat. Onder leiding van Architect C.H. Peters werd het complex gerestaureerd. Op de plaats van het vervallen Bushuis op de hoek met de Kloveniersburgwal, zette deze een nieuwe vleugel in neo renaissancestijl neer. De precieze bijdrage van de nog jonge Haver is niet bekend maar vermoedelijk gaat het zowel om restauratiewerkzaamheden als om de gevelstenen in de nieuwbouw. Mogelijk gaat het ook om houtsnijwerk aan het interieur.

Willem Haver

Willem Haver

Geertje

Geertje Meierdres, de vrouw van Willem Haver

 

Voor het vervolg, waarin Willem Haver werk krijgt bij Huizinga en afreist naar Groningen, zie: Meubelfabriek Huizinga